Φοβίες

Φοβίες - Πέτρος Βαβουράκης M.Sc. – Συμβουλευτικός Ψυχολόγος ΨυχοθεραπευτήςΔεν είναι σπάνια η ανησυχία και ο φόβος, όταν βρισκόμαστε σε συγκεκριμένες καταστάσεις ή μπροστά σε συγκεκριμένα ζώα. Πολλοί φοβόμαστε όταν δούμε ένα φίδι, ένα ποντίκι, μια κατσαρίδα, ή μέσα σε έναν στενό ανελκυστήρα και κανένας δε θα φύγει αβρόχοις ποσίν αν κολυμπά και δει ένα πτερύγιο. Ο φόβος είναι η σωστή αντίδραση όταν απειλούμαστε.

Κάποιες φορές όμως, οι άνθρωποι αντιδρούν αρκετά υπερβολικά στο φοβικό αντικείμενο και συχνά πανικοβάλλονται. Εάν προσπαθήσουν να αποφύγουν τη φοβία τους, αυτή με τον καιρό επιδεινώνεται και αρχίζει να τους κρατάει δορυάλωτους της. Η απλή σκέψη ότι μπορεί να βρεθούνε στην φοβική κατάσταση, ή μπροστά στο φοβικό αντικείμενο μπορεί να τους πανικοβάλλει. Τέτοιου είδους αντιδράσεις ονομάζονται «Φοβία».

Όσοι υποφέρουν από κάποια φοβία γνωρίζουν φυσικά, ότι η αντίδραση τους είναι υπερβολική ή παράλογη αλλά δεν αισθάνονται να έχουν τον έλεγχο της. Είναι αδύνατον να ησυχάσει κάποιος ο οποίος φοβάται τα ύψη εάν του πεις ότι το αεροπλάνο είναι μακράν το ασφαλέστερο μέσο μεταφοράς. Παρ’ όλο όμως που η εμπειρία ης φοβίας είναι πάντα τρομακτική, ευτυχώς ξεπερνιέται με ψυχοθεραπεία, ειδικότερα το Γνωσιακό Συμπεριφορικό σύστημα θεραπείας έχει πολύ καλά αποτελέσματα. Είναι πολύ σημαντικό να ξεκινήσει κανείς τη θεραπεία το δυνατόν γρηγορότερα, διότι είναι πιο δύσκολα τα πράγματα όταν η φοβία έχει εδραιωθεί μέσα μας για χρόνια.

Οι φοβίες χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες:

  • Απλές (ή συγκεκριμένες) φοβίες. Είναι οι πιο συνηθισμένες και έχουν συγκεκριμένο φοβικό αισθητήρα. Πολλές φορές συγκεκριμένες φοβίες, πχ φίδια, τις συναντάμε σε γενιές οικογενειών, χωρίς να μπορούμε να το εξηγήσουμε.
  • Κοινωνικές φοβίες. Όταν κάποιος νιώθει ένα αδιόρατο και αδικαιολόγητο κίνδυνο καθώς συναναστρέφεται συνανθρώπους του. Συχνά αισθάνεται κατώτερος όλων και ότι θα γίνει ρεζίλι. Αυτού του είδους η φοβία συνήθως σχετίζεται με αίσθημα κατωτερότητας.
  • Αγοραφοβία. Ο φόβος του να βρίσκεται κάποιος μόνος του σε δημόσια μέρη, ιδιαίτερα δε, όταν δεν υπάρχει εύκολη διαφυγή. Αυτή η φοβία είναι άμεσα συσχετισμένη με κρίσεις πανικού και συχνά οδηγεί και σε κατάθλιψη.

Ένα ένας σκύλος δαγκώσει ένα παιδί και το παιδί αναπτύξει φοβία στους σκύλους, τότε γνωρίζουμε την αιτία της φοβίας, αλλά αυτό το σενάριο είναι το πιο σπάνιο. Για όλες τις άλλες φοβίες η επιστήμη δεν έχει καταλήξει ακόμα στο τι τις προκαλεί. Το μόνο κοινό χαρακτηριστικό των ανθρώπων που έχουν αναπτύξει κάποια φοβία είναι η τάση για αυτόαπαγόρευση.

Θεραπεία

Το Γνωσιακό Συμπεριφορικό σύστημα θεραπείας αξιώνει ότι ο τρόπος που ερμηνεύουμε τα γεγονότα και ο τρόπος που αντιδρούμε παράγει και τα συναισθήματα μας. Η  θεραπείας στις φοβίες εμπεριέχει την αναγνώριση των μοτίβων σκέψης και συμπεριφοράς τα οποία προκαλούν τα χαοτικά συναισθήματα. Το επόμενο βήμα είναι η αλλαγή τους με πιο λειτουργικά σχήματα. Το τελευταίο βήμα είναι και η σταδιακή μας απευαισθητοποίηση.