Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή

Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή - Πέτρος Βαβουράκης M.Sc. – Συμβουλευτικός Ψυχολόγος ΨυχοθεραπευτήςΕίναι μια ψυχοφθόρα διαταραχή της σκέψης, η οποία εντείνεται όποτε ο ασθενής έχει άγχος. Ο παθών παγιδεύεται σε μία σειρά επαναληπτικών σκέψεων, εικόνων ή παρορμήσεων (ιδεοληψίες) και σε μία σειρά επαναληπτικών συμπεριφορών (ψυχαναγκασμού), που επιδρούν συστηματικά στην καθημερινότητά του. Συχνά πάσχει και από τις δυο προαναφερόμενες μη λειτουργικές σκέψεις και συμπεριφορές με ψυχο-παθολογικές εκδηλώσεις που καταδυναστεύουν τον ασθενή και μειώνουν την ποιότητα της επαγγελματικής , κοινωνικής  και  συναισθηματικής  του ζωής.

Τις περισσότερες φορές το πρόβλημα είναι ήπιο. Στις περιπτώσεις, όμως, που είναι σοβαρό, χρειάζεται τη βοήθεια ειδικού ψυχιάτρου, ο οποίος θα κάνει τη διάγνωση και θα δώσει φαρμακευτική αγωγή για να βοηθηθεί στην θεραπεία του ο ασθενής. Ένα από τα παράγωγα της Ιδεοψυχαναγκαστικής Διαταραχής (ΙΨΔ) είναι  η κατάθλιψη, η οποία συχνά εμφανίζεται είτε πριν από την έναρξη των έντονων συμπτωμάτων, είτε αμέσως μετά.

Η έναρξη της διαταραχής είναι συνήθως στην παιδική ηλικία ή στην εφηβεία, και σπανιότερα μετά την ενηλικίωση. Η διαταραχή εξελίσσεται σταδιακά, και αφού εκδηλωθεί, ο ασθενής πέφτει σ’ ένα φαύλο κύκλο:

Ιδεοληπτική σκέψη =>Άγχος => ψυχαναγκαστική συμπεριφορά=> προσωρινή ανακούφιση => Ιδεοληπτική σκέψη,  κτλ.

Τα κυριότερα συμπτώματα που εκδηλώνουν οι ασθενείς με ΙΨΔ:

  • Έχουν ιδεοληψίες, δηλαδή επαναλαμβανόμενες και επίμονες σκέψεις, εικόνες αναπαραστάσεις και παρορμήσεις που «εισβάλλουν» στο μυαλό του ασθενούς δίχως ο ίδιος να το θέλει,

Το περιεχόμενο τους είναι δυσάρεστο και  προκαλούν τρομερό άγχος. Ο ασθενής προσπαθεί να τις αγνοήσει ή να τις καταστείλει από τη συνείδησή του, αφού αναγνωρίζει ότι η προέλευσή τους είναι δημιούργημα της φαντασίας του. Παρόλο που τις θεωρεί ενοχλητικές -παράλογες και συχνά είναι σε απόλυτη αντίθεση με τις πεποιθήσεις και τις συνήθειές του, ωστόσο δεν πετυχαίνει να αποταυτιστεί και να τις απομακρύνει.  Η ΙΨΔ εμφανίζεται ουσιαστικά όταν οι ανησυχίες γίνονται εμμονές που αρχίζουν  να «εξουσιάζουν» τη ζωή του ατόμου.

  • Έχουν ψυχαναγκασμούς, δηλαδή εκδηλώνουν επαναληπτικές συμπεριφορές οι οποίες συχνά δεν έχουν κανένα λογικό νόημα αλλά που επιβάλλονται από το ίδιο τον εαυτό τους. Συνήθως παίρνουν τη μορφή τελετουργίας και εκτελούνται με τέτοιο τρόπο ώστε να μειωθεί το άγχος που έχουν δημιουργήσει. Συχνά συνοδεύουν τις ιδεοληψίες με κάποιες φοβίες. Ωστόσο μπορεί να υπάρχουν και ανεξάρτητα από τις ιδεοληψίες.
  • Αυξημένα επίπεδα ανησυχίας και άγχους
  • Αντίσταση:Οι περισσότεροι προσπαθούν να αναπτύξουν αντιστάσεις απέναντι στα συμπτώματα τους, Όταν κάποιος νιώθει καλά, κατορθώνει να ελέγχει τα συμπτώματα αυτά, αλλά όταν κάποιος αγχωθεί τότε οι αντιστάσεις του μειώνονται και τα συμπτώματα μπαίνουν σε έξαρση..
  • Ντροπή και μυστικότητα:Οι ασθενείς συνήθως προσπαθούν να κρύψουν το πρόβλημά τους. Συνεπώς, κάποιοι προσαρμόζονται στη διαταραχή αυτή με τίμημα την ποιότητα της ζωής τους. Συχνή, στις περιπτώσεις αυτές είναι η δευτερογενής κατάθλιψη, που μπορεί τελικά να οδηγήσει τον ασθενή στο γιατρό.
  • Χρονιότητα:Η ΙΨΔ συνήθως είναι χρόνια διαταραχή, δυστυχώς μπορεί να κρατήσει ακόμη και δεκαετίες, και τα συμπτώματά της παρουσιάζουν περιόδους υφέσεων και εξάρσεων που εναλλάσσονται.
  • Κατάθλιψη, συχνά συνοδεύει την ΙΨΔ, όπως και τόσες άλλες διαταραχές και πρέπει να λαμβάνεται υπ’ όψιν στη θεραπεία.

Επιδημιολογία

Η διαταραχή αυτή είναι περισσότερο συχνή σε άτομα που ανήκουν σε υψηλή κοινωνική θέση ή που είναι ενός υψηλού πνευματικού επιπέδου  Η διαταραχή προσβάλλει εξίσου άνδρες και γυναίκες  και συνήθως  έχει εκδηλωθεί μέχρι την ενηλικίωση.

Μελέτες έδειξαν ότι οι περισσότεροι  άνθρωποι με ΙΨΔ έχουν ανατραφεί σ’ ένα περιβάλλον που τους δημιουργούσε ανησυχία, άγχος, εκνευρισμό,  με μεγάλη αυστηρότητα και υψηλά στάνταρ επιδόσεων, ενώ συχνά είχαν αγχώδεις γονείς με υψηλές απαιτήσεις.

Τι μπορώ να κάνω από μόνος μου;

  • Καθημερινή αερόβια άσκηση πάνω από μισή ώρα
  • Καθημερινές ασκήσεις χαλάρωσης
  • Περισσότερο ύπνο
  • Επικοινώνησε το πρόβλημα σου σε αυτούς που αγαπάς
  • Ζήτα βοήθεια